ProFit از ترکیب Proportion یعنی تناسب و Fit یعنی جا افتادن کارتها در جای درست ساخته شده است.
هر مسئله سه عدد دارد و یک سؤال. هر عدد روی یک کارت زرد نوشته شده و زیرش واحدش آمده، مثل «۳ مداد» یا «۱۲۰ هزار تومان».
روی صفحه دو کسر هست. بالای کسر چپ «؟» نشسته و جایش ثابت است. سه کارت را در سه خانهی خالی بگذارید طوری که دو کسر با هم برابر باشند. کارتها را میتوانید جابهجا کنید یا به سینی برگردانید.
اگر چینش درست نباشد، بازی میگوید با این چینش «؟» چند میشود و چرا این عدد جور درنمیآید. دوباره بچینید.
وقتی چینش درست شد، کارت زیر «؟» کمی تکان میخورد. آن را بکشید، از روی «=» رد کنید و کنار عدد بالای کسر سمت راست رها کنید. حالا «؟» تنها مانده و آن طرف یک ضرب و یک تقسیم هست.
ترتیب با خودتان است. وقتی فقط یک عدد ماند، جواب پیدا شده است. حساب کردن را بازی انجام میدهد؛ کار شما این است که بفهمید چه چیزی باید ضرب و چه چیزی باید تقسیم شود.
| سطح ۱ | خرید ساده با عددهای کوچک. |
|---|---|
| سطح ۲ | پیش از چیدن کارتها حدس میزنید که جواب بیشتر است یا کمتر. |
| سطح ۳ | آشپزی، سرعت، کتاب خواندن و مزد کار. ترتیب جملهها هم عوض میشود. |
| سطح ۴ | گاهی سؤال میپرسد چند تا یا چند ساعت، نه چقدر پول. |
| سطح ۵ | عددهای بزرگتر. گاهی نمیشود اول تقسیم کرد و باید اول ضرب کنید. |
| سطح ۶ | یک عدد اضافه در مسئله هست که به تناسب ربطی ندارد. کارتش باید در سینی بماند. |
هر سطح هشت مسئله دارد. با تمام کردن هر سطح، سطح بعد باز میشود. اگر کشیدن کارت سخت است، اول روی کارت بزنید و بعد روی جایی که باید برود.
در مثال «۳ مداد ۱۲۰ هزار تومان؛ ۱۳ مداد چقدر؟» دو چینش پذیرفته میشود:
نسبت مقدارهای همجنس. «؟» به ۱۲۰ هزار تومان همان نسبتی را دارد که ۱۳ مداد به ۳ مداد. هر کسر از دو مقدار همجنس ساخته شده و میگوید «چند برابر شد».
نرخ برای هر واحد. ۱۲۰ هزار تومان برای ۳ مداد، و «؟» برای ۱۳ مداد، با همان نسبت. هر کسر یک «قیمت برای هر مداد» است و دو نرخ با هم برابرند.
بازی هر دو را درست میداند و برای هر کدام توضیح جداگانهای میدهد، چون هر دو شیوهی درستی از فکر کردن دربارهی تناسباند. چینشهای نادرست با عددی که میسازند و با یک بررسی منطقی («تعداد بیشتر شد، پس جواب باید بیشتر شود») پاسخ میگیرند، نه فقط با «غلط است».
کشیدن کارت زیر «؟» به آن طرف تساوی همان کاری است که بعدها در حل معادله انجام میشود: چیزی که در یک طرف تقسیم میکرد، در طرف دیگر ضرب میکند. این حرکت همیشه یکی است و جایگزینی ندارد، تا تصویر آن در ذهن بماند. در پایان همیشه «؟» تنها در سمت چپ میماند و جواب در سمت راست.
به هم چسباندن دو عدد یعنی ضرب، و پایین کشیدن یک عدد روی مخرج یعنی تقسیم. ترتیب آزاد است و بازی فقط تقسیم بدون باقیمانده را میپذیرد، پس بچهها خودشان کشف میکنند که گاهی بهتر است اول تقسیم کنند و عددها کوچک بمانند، و گاهی چارهای جز ضرب اول نیست. چون محاسبه با بازی است، تمرین حساب هدف نیست و همهی تمرکز روی ساختار تناسب میماند.
بچهها وقتی تناسب مستقیم و معکوس را با هم میبینند، اغلب به جای فکر کردن یک قاعده را حفظ میکنند. ProFit عمداً فقط تناسب مستقیم را نشان میدهد تا معنای «با همان نسبت» جا بیفتد. سختی سطحها فقط از جملهبندی، نوع مجهول، بزرگی عددها و یک عدد اضافه میآید، نه از نوع دیگری از تناسب.